E-pik pahani kashi karavi- ई-पीक पाहणी कशी करावी आणि तिची आवश्यकता काय?

ई-पीक पाहणी कशी करावी  शेतकरी बांधवांनो, तुमच्या शेतात सध्या कोणते पीक उभे आहे, याची नोंद जर सरकारी दरबारी म्हणजेच तुमच्या ७/१२ उताऱ्यावर नसेल, तर तुम्हाला पीक विमा, दुष्काळ किंवा अतिवृष्टी नुकसान भरपाई आणि शासकीय हमीभावाने शेतमाल विक्री यांसारख्या कोणत्याही सरकारी योजनांचा लाभ घेता येणार नाही. पूर्वी पिकांची नोंद करण्यासाठी तलाठी कार्यालयात चकरा माराव्या लागायच्या, पण आता महाराष्ट्र शासनाने ही संपूर्ण प्रक्रिया डिजिटल केली आहे. ‘ई-पीक पाहणी’ (E-Pik Pahani) प्रकल्पांतर्गत आता प्रत्येक शेतकऱ्याला स्वतःच्या मोबाईलवरून घरबसल्या आपल्या पिकाची नोंद करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. चला तर मग, कोणत्याही मध्यस्थाशिवाय अवघ्या ५ मिनिटांत मोबाईलवरून ई-पीक पाहणी कशी करायची आणि त्याचे नेमके फायदे काय आहेत, याची सविस्तर आणि अचूक माहिती थेट जाणून घेऊया.

तुमच्या शेतातील पिकांची नोंदणी म्हणजेच ई-पीक पाहणी का आहे अत्यंत आवश्यक?

अनेक शेतकऱ्यांना प्रश्न पडतो की, पिकाची नोंदणी नाही केली तर काय बिघडणार? पण ई-पीक पाहणी न करण्याचे नुकसान खूप मोठे असू शकते. शासनाच्या अधिकृत महसूल विभागाच्या (Mahabhumi) नियमानुसार, ई-पीक पाहणीची आवश्यकता खालील कारणांसाठी अनिवार्य आहे:

• पीक विम्याचा लाभ मिळवण्यासाठी: प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेत (PMFBY) सहभागी होण्यासाठी आणि विम्याची रक्कम मंजूर होण्यासाठी तुमच्या ७/१२ उताऱ्यावर पिकाची नोंद असणे अनिवार्य आहे.

• अतिवृष्टी आणि नैसर्गिक आपत्ती नुकसान भरपाई: दुष्काळ, गारपीट किंवा अतिवृष्टीमुळे पिकाचे नुकसान झाल्यास, शासनाकडून मिळणारी आर्थिक मदत थेट ई-पीक पाहणीच्या डेटावर आधारित दिली जाते.

• शासकीय हमीभाव (MSP) खरेदी केंद्रावर शेतमाल विक्री: नाफेड (NAFED) किंवा इतर शासकीय खरेदी केंद्रांवर कापूस, सोयाबीन, हरभरा किंवा तूर विकायची असल्यास, ई-पीक पाहणीची पावती सर्वात आधी मागितली जाते.

• पीक कर्जाची सुलभ मंजुरी: बँका आणि सेवा सहकारी सोसायट्या पीक कर्ज (Crop Loan) मंजूर करताना तुम्ही प्रत्यक्षात कोणती पिके घेतली आहेत, हे ई-पीक पाहणीच्या नोंदीवरूनच तपासतात.

• शेती संबंधित अनुदाने: ठिबक सिंचन, तुषार सिंचन, किंवा फळबाग लागवड योजनांच्या अनुदानासाठी ही नोंद आवश्यक असते.

Read Now- ७/१२ उताऱ्यावरील चुका (नाव, क्षेत्र) कशा दुरुस्त कराव्यात? आता घरबसल्या मोबाईलवरून करा ऑनलाईन दुरुस्ती

घरबसल्या स्वतःच्या मोबाईलवरून अवघ्या काही मिनिटांत ई-पीक पाहणी कशी करावी? जाणून घ्या संपूर्ण प्रक्रिया

मोबाईलवर ई-पीक पाहणी करण्याची पद्धत अतिशय सोपी आहे. यासाठी तुम्हाला कोणत्याही सीएससी (CSC) सेंटरवर जाण्याची गरज नाही. शासनाच्या अधिकृत ई-पीक पाहणी ॲपच्या माध्यमातून तुम्ही पुढील स्टेप्स फॉलो करून नोंदणी करू शकता:

१. अधिकृत ॲप डाऊनलोड करणे: सर्वात आधी तुमच्या अँड्रॉइड मोबाईलमधील ‘Google Play Store’ उघडा आणि त्यात “E-Pik Pahani” (किंवा ई-पीक पाहणी व्हर्जन २) सर्च करा. महसूल विभाग, महाराष्ट्र शासन (Department of Revenue, Govt of Maharashtra) यांचे अधिकृत ॲप इन्स्टॉल करा. (तुम्ही अधिकृत माहितीसाठी mahabhumi.gov.in या महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत वेबसाईटला देखील भेट देऊ शकता).

२. नवीन शेतकरी नोंदणी प्रक्रिया:

• ॲप उघडल्यानंतर स्क्रीन डावीकडे सरकवून पुढे जा. तुमचा स्वतःचा मोबाईल नंबर टाका.

• तुमचा विभाग (उदा. पुणे, अमरावती, छत्रपती संभाजीनगर), जिल्हा, तालुका आणि गावाचे नाव अचूक निवडा.

• यानंतर तुमची ओळख प्रस्थापित करण्यासाठी ‘पहिले नाव’, ‘मधले नाव’, ‘आडनाव’ किंवा ‘खाते क्रमांक (८ अ)’ यांपैकी एक पर्याय निवडून सर्च करा.

• तुमचे नाव दिसल्यावर त्यावर क्लिक करा आणि पुढे जा. तुमच्या मोबाईलवर एक ४ अंकी ओटीपी (OTP) किंवा पासवर्ड येईल, तो टाका.

३. प्रत्यक्ष पिकाची माहिती भरणे (सर्वात महत्त्वाची पायरी):

• होम स्क्रीनवर “पीक माहिती नोंदवा” या पर्यायावर क्लिक करा.

• तुमचा खाते क्रमांक आणि ज्या गट क्रमांकामध्ये (Gat Number) पीक आहे तो गट क्रमांक निवडा.

• पिकाचा प्रकार निवडा: ‘निर्भेळ पीक’ (एकाच प्रकारचे पीक), ‘मिश्र पीक’ (उदा. तुरीसोबत सोयाबीन), किंवा ‘पॉलीहाऊस/शेडनेट’ मधील पीक.

• हंगाम निवडा (उदा. खरीप हंगाम ई-पीक पाहणी, रब्बी हंगाम किंवा उन्हाळी).

• पिकाचे नाव सर्च करा आणि किती क्षेत्रावर (हेक्टर/आर) पीक लावले आहे ती अचूक माहिती भरा. जलसिंचनाचे साधन (उदा. विहीर, बोअरवेल, पावसाच्या पाण्यावर) निवडा.

४. शेतात जाऊन पिकाचा लाईव्ह फोटो काढणे (Geo-Tagging): ही सर्वात महत्त्वाची अट आहे. तुम्हाला प्रत्यक्ष शेतात जाऊनच पिकाचा फोटो काढावा लागतो. कारण ॲप तुमच्या मोबाईलचे लोकेशन (GPS) टिपते. ‘फोटो काढा’ वर क्लिक करा आणि पिकाचा स्पष्ट फोटो काढून ‘Submit’ (जतन करा) बटणावर क्लिक करा.

५. तलाठी मान्यता आणि ७/१२ वर नोंद: तुम्ही माहिती सबमिट केल्यानंतर ती तुमच्या गावच्या तलाठी कार्यालयाच्या पीक नोंद डॅशबोर्डवर जाते. तलाठ्यांनी पडताळणी केल्यानंतर काही दिवसांतच तुमच्या सातबारा उताऱ्यावर या पिकाची अधिकृत नोंद लागते.

ई-पीक पाहणी करताना शेतकऱ्यांनी घ्यावयाची विशेष काळजी

• लाईव्ह फोटोचे लोकेशन: फोटो काढताना मोबाईलचे लोकेशन आणि इंटरनेट चालू असणे अनिवार्य आहे, अन्यथा फोटो अपलोड होणार नाही.

• ई-पीक पाहणी शेवटची तारीख: शासनाकडून प्रत्येक हंगामासाठी (खरीप आणि रब्बी) एक अंतिम मुदत दिली जाते. मुदतीनंतर ॲपवर नोंदणी बंद होते, त्यामुळे वेळेत नोंदणी करा.

• अचूक क्षेत्र: तुमच्या गट नंबरमध्ये जेवढे क्षेत्र आहे, तेवढ्याच क्षेत्राची नोंद करा. सामायिक क्षेत्र असल्यास तुमच्या हिश्श्याप्रमाणे नोंद करा.

• ॲप अपडेट: नेहमी प्ले स्टोअरवरून ॲपचे लेटेस्ट व्हर्जन (Latest Version) वापरत आहात याची खात्री करा, जेणेकरून तांत्रिक अडचणी येणार नाहीत.

थोडक्यात सांगायचे तर… ई-पीक पाहणी हा शेतकऱ्यांचा हक्क आणि जबाबदारी दोन्ही आहे. यामुळे शासनाकडे तुमचा अचूक डेटा जमा होतो आणि महाराष्ट्र शासन शेती योजनांचा लाभ थेट तुमच्या बँक खात्यात जमा होण्याचा मार्ग मोकळा होतो. त्यामुळे आजच तुमच्या मोबाईलवर ई-पीक पाहणी ॲप डाऊनलोड करा आणि आपली नोंदणी पूर्ण करा.