gopinath munde shetkari apghat vima yojana शेतात राबताना, नैसर्गिक आपत्तीमुळे किंवा दुर्दैवी अपघातात घरातील कर्त्या व्यक्तीचा मृत्यू झाल्यास कुटुंबावर दुःखाचा डोंगर कोसळतो. अशा कठीण काळात ‘गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह अनुदान योजना’ (ज्याला आपण शेतकरी अपघात विमा योजना म्हणून ओळखतो) शेतकरी कुटुंबाला २ लाख रुपयांचा मोठा आर्थिक आधार देते. मात्र, अनेकदा योग्य वेळेत कागदपत्रे जमा न केल्याने किंवा क्लेम प्रक्रियेची अचूक माहिती नसल्यामुळे अनेक कुटुंबांचे दावे (Claim) फेटाळले जातात किंवा महिनोनमहिने रखडतात. विमा कंपन्यांकडून होणारा त्रास टाळण्यासाठी आता शासनाने ही योजना थेट महाडीबीटी (MahaDBT) द्वारे सानुग्रह अनुदान म्हणून सुरू केली आहे. तुमचा क्लेम पहिल्याच झटक्यात कसा पास होईल, यासाठी नेमकी कोणती कागदपत्रे लागतात आणि तालुका कृषी अधिकाऱ्यांकडे अर्ज करण्याची अंतिम मुदत किती असते, याची १००% अचूक आणि अधिकृत माहिती आज आपण पाहणार आहोत.
गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह अनुदान योजना नेमकी काय आहे?
पूर्वी ही योजना विमा कंपन्यांमार्फत राबवली जायची, ज्यामुळे क्लेम पास होण्यास खूप वेळ लागायचा. शासनाने आता यात मोठा बदल केला असून ही थेट सानुग्रह अनुदान योजना बनवली आहे. म्हणजेच, आता कोणत्याही विमा कंपनीचा अडथळा नसून, पात्र शेतकऱ्याच्या वारसदाराच्या बँक खात्यात थेट शासनाकडून २ लाख रुपये DBT (Direct Benefit Transfer) द्वारे जमा केले जातात.
-
अपघाती मृत्यू किंवा दोन अवयव निकामी झाल्यास: रु. २,००,०००/-
-
एक अवयव (डोळा, हात किंवा पाय) निकामी झाल्यास: रु. १,००,०००/-
-
पात्रता: १० ते ७५ वर्षे वयोगटातील ७/१२ उताऱ्यावर नोंद असलेला शेतकरी आणि त्याच्या कुटुंबातील नोंद नसलेला कोणताही १ सदस्य (आई-वडील, पती/पत्नी, मुलगा किंवा अविवाहित मुलगी).
शेतकरी अपघात विमा योजना कागदपत्रे: क्लेम करण्यासाठी ही यादी तयार ठेवा
तुमचा क्लेम रिजेक्ट होऊ नये असे वाटत असेल, तर खालील शेतकरी अपघात विमा योजना कागदपत्रे अचूक असणे अत्यंत गरजेचे आहे. फाईल बनवताना ही सर्व कागदपत्रे जोडा:
१. ७/१२ उतारा आणि ८ अ चा उतारा: (अपघाताच्या तारखेला नावावर शेती असली पाहिजे).
२. गाव नमुना ६-क आणि ६-ड (फेरफार): वारस नोंद आणि जमिनीच्या हक्काचा पुरावा.
३. प्रथम खबरी अहवाल (F.I.R): पोलिसांत नोंदवलेला मूळ अहवाल.
४. घटनास्थळ पंचनामा: पोलीस किंवा महसूल विभागाने केलेला पंचनामा.
५. शवविच्छेदन अहवाल (Post Mortem Report): मृत्यूचे नेमके कारण स्पष्ट करणारा अहवाल.
६. इन्क्वेस्ट पंचनामा (Inquest Panchnama): मृतदेहाची स्थिती दर्शवणारा अहवाल.
७. अकस्मात मृत्यूची खबर (A.D. Report): पोलीस स्टेशनचा दाखला.
८. वारसदाराचे राष्ट्रीयकृत बँकेचे पासबुक: आधार लिंक असलेल्या बँक खात्याची झेरॉक्स.
९. घोषणापत्र ‘अ’ आणि ‘ब’: वारसदाराच्या फोटोसह अर्जातील विहित नमुन्यातील प्रतिज्ञापत्र.
१०. वयाचा दाखला: आधार कार्ड, मतदान कार्ड, शाळा सोडल्याचा दाखला किंवा जन्म प्रमाणपत्र.
११. व्हिसेरा अहवाल (Viscera Report): विषबाधा, सर्पदंश किंवा संशयास्पद मृत्यूच्या बाबतीत रासायनिक विश्लेषण अहवाल आवश्यक असतो.
१२. दोषारोप पत्र (Charge-sheet): वाहन अपघात असल्यास.
१३. वैध ड्रायव्हिंग लायसन्स: शेतकरी स्वतः वाहन चालवत असताना अपघात झाला असेल तर.
१४. अपंगत्वाचा दाखला आणि फोटो: मृत्यू न होता अपंगत्व आले असल्यास सिव्हिल सर्जनचे प्रमाणपत्र. १५. तालुका कृषी अधिकारी यांचे पत्र / दावा अर्ज (Claim Form).
शेतकरी अपघात विमा योजना क्लेम मुदत – ही चूक अजिबात करू नका!
सर्वात जास्त क्लेम मुदतीनंतर अर्ज केल्यामुळे नामंजूर होतात. शासनाच्या नवीन मार्गदर्शक सूचनांनुसार (GR) वेळेचे काटेकोर पालन करणे बंधनकारक आहे:
-
अर्ज करण्याची मुदत: अपघात झाल्यापासून किंवा मृत्यूच्या तारखेपासून ३० दिवसांच्या आत वारसदाराने संपूर्ण परिपूर्ण प्रस्ताव (फाईल) संबंधित तालुका कृषी अधिकारी (Taluka Agriculture Officer) यांच्याकडे जमा करणे अनिवार्य आहे.
-
विहित मुदतीत कागदपत्रे नसल्यास: समजा व्हिसेरा रिपोर्ट यायला वेळ लागत असेल, तरीही बाकीची कागदपत्रे लावून ३० दिवसांच्या आत क्लेम दाखल करून घ्यावा. अपूर्ण कागदपत्रे नंतर जोडता येतात, पण ३० दिवसांची शेतकरी अपघात विमा योजना क्लेम मुदत टळली तर अडचण येऊ शकते.
-
शासनाची मुदत: तुमचा प्रस्ताव दाखल झाल्यानंतर तहसीलदारांच्या अध्यक्षतेखालील समिती ३० दिवसांच्या आत यावर निर्णय घेते आणि रक्कम थेट तुमच्या खात्यात जमा केली जाते.
gopinath munde shetkari apghat vima yojana क्लेम पास करण्यासाठी Step-by-Step प्रक्रिया
सध्या ही महाडीबीटी शेतकरी अपघात योजना म्हणून ऑनलाइन आणि ऑफलाइन अशा दोन्ही पद्धतीने हाताळली जाते.
-
पायरी १ (प्राथमिक नोंद): अपघात घडल्यास त्वरित जवळच्या पोलीस स्टेशनला माहिती द्या आणि FIR / AD दाखल करा.
-
पायरी २ (वैद्यकीय प्रक्रिया): मृतदेह विच्छेदनासाठी (Post Mortem) सरकारी रुग्णालयात पाठवा. PM रिपोर्टची मूळ प्रत मिळवा.
-
पायरी ३ (महसूल कागदपत्रे): तलाठी कार्यालयातून ७/१२, ८अ, आणि फेरफार (वारस नोंद) काढून घ्या.
-
पायरी ४ (फाईल तयार करणे): शासनाच्या अधिकृत नमुन्यात ‘दावा अर्ज’ भरा. सोबत घोषणापत्र अ आणि ब जोडून वरील सर्व कागदपत्रांची फाईल तयार करा.
-
पायरी ५ (प्रस्ताव दाखल करणे): ही संपूर्ण फाईल ३० दिवसांच्या आत तालुका कृषी अधिकारी कार्यालयात समक्ष जमा करा किंवा महाडीबीटी पोर्टलवरून (MahaDBT) ऑनलाइन पद्धतीने क्लेम अपलोड करा.
-
पायरी ६ (मंजुरी आणि पैसे): कागदपत्रांची छाननी झाल्यावर तहसीलदार आणि कृषी अधिकारी यांच्या समितीकडून मंजुरी मिळते आणि २ लाख रुपयांची मदत थेट बँक खात्यात जमा होते.
कोणत्या कारणांसाठी मिळते २ लाख रुपयांची मदत? (Accidental Death Farmer Scheme Covered Risks)
गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा योजनेअंतर्गत खालील नैसर्गिक व मानवनिर्मित अपघातांसाठी भरपाई मिळते:
-
सर्पदंश (Snake bite) किंवा विंचूदंश
-
वीज पडणे (Lightning strike)
-
पाण्यात बुडून मृत्यू
-
कीटकनाशके फवारताना झालेली विषबाधा
-
विजेचा धक्का बसणे (Electric shock)
-
उंचावरून पडून मृत्यू
-
रस्ता किंवा वाहन अपघात
-
जनावरांच्या हल्ल्यात झालेला मृत्यू
-
खून किंवा दंगलीत मृत्यू
(टीप: आत्महत्या, नैसर्गिक मृत्यू किंवा दारू पिऊन झालेला अपघात या योजनेत कव्हर होत नाही.)
अधिक माहितीसाठी आणि अधिकृत शासन निर्णयासाठी
योजनेचा फॉर्म (शेतकरी अपघात विमा फॉर्म pdf), नवीन शासन निर्णय (GR) आणि मार्गदर्शक सूचना डाउनलोड करण्यासाठी तुम्ही महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागाच्या अधिकृत वेबसाइटला भेट देऊ शकता: अधिकृत लिंक: krishi.maharashtra.gov.in किंवा महाडीबीटी पोर्टलवर (mahadbt.maharashtra.gov.in) लॉगीन करून तुम्ही थेट या शेतकरी मृत्यू विमा योजना प्रक्रियेचा मागोवा घेऊ शकता.
दुःखद प्रसंगामध्ये कागदपत्रांची जमवाजमव करणे कठीण असते, परंतु शेतकरी अपघात विमा वारसदार म्हणून तुमचा हक्क मिळवण्यासाठी वेळेचे भान (३० दिवसांची मुदत) आणि अचूक कागदपत्रे खूप महत्त्वाची आहेत. ही माहिती जास्तीत जास्त शेतकरी बांधवांपर्यंत नक्की पोहोचवा, जेणेकरून कोणत्याही गरजू कुटुंबाचे नुकसान होणार नाही.