नमस्कार कामगार मित्रांनो! जर तुम्ही किंवा तुमच्या ओळखीचे कोणी बांधकाम क्षेत्रात (Construction Sector) काम करत असाल, तर ही बातमी तुमच्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. महाराष्ट्र शासनाने ‘नाका कामगार’ म्हणजेच बांधकाम मजुरांसाठी विविध कल्याणकारी योजनांचा वर्षाव केला आहे. पण, या योजनांचा लाभ घेण्यासाठी सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे तुमची ‘नाका कामगार नोंदणी’ (Naka Kamgar Registration) असणे आवश्यक आहे.
आजच्या या लेखात आपण नाका कामगार नोंदणी कशी करायची?, यासाठी कागदपत्रे कोणती लागतील?, आणि यातून तुम्हाला कोणकोणते फायदे (Benefits) मिळणार आहेत, याची A to Z माहिती अगदी सोप्या मराठी भाषेत पाहणार आहोत. हा लेख पूर्ण वाचा आणि आजच आपली नोंदणी करून घ्या!
नाका कामगार नोंदणी म्हणजे काय? (What is Naka Kamgar Registration?)
महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळ (Mahabocw) यांच्या मार्फत राज्यातील लाखो बांधकाम कामगारांची नोंदणी केली जाते. ज्या मजुरांकडे हे ‘लेबर कार्ड’ (Labour Card) किंवा ओळखपत्र असते, त्यांनाच शासनाच्या विविध योजनांचा (उदा. मुलांच्या शिक्षणासाठी पैसे, लग्नासाठी अनुदान, पेटी पेटी, इ.) लाभ मिळतो.
महत्वाचे: नाका कामगार नोंदणीचे फायदे (Benefits of Bandhkam Kamgar Yojana)
शासनाने नोंदणीकृत कामगारांसाठी खजिना खुला केला आहे. नोंदणी केल्यावर तुम्हाला खालील लाभ मिळू शकतात:
-
विवाहासाठी मदत: कामगाराच्या स्वतःच्या किंवा मुलाच्या पहिल्या लग्नासाठी ₹30,000/- ची आर्थिक मदत.
-
शिक्षण सहाय्य (Scholarship): पहिली ते पदव्युत्तर शिक्षणापर्यंत मुलांसाठी ₹2,500 ते ₹1,00,000 पर्यंत शिष्यवृत्ती.
-
संसार उपयोगी संच: सध्या गाजत असलेली योजना म्हणजे मोफत ’30 भांडी संच’ (30 Utensil Set).
-
घरकुल योजना: घर बांधण्यासाठी आर्थिक सहाय्य आणि गृहकर्जावरील व्याजात सवलत.
-
आरोग्य सुविधा: गंभीर आजारांवर उपचारासाठी आणि पत्नीच्या प्रसूतीसाठी आर्थिक मदत (नॉर्मल प्रसूतीसाठी ₹15,000, सिझेरियनसाठी ₹20,000).
-
अंत्यविधी व सुरक्षा: कामगाराचा मृत्यू झाल्यास वारसाला ₹2 लाख ते ₹5 लाखांपर्यंत अर्थसहाय्य.
टीप: या सर्व लाभांसाठी तुमचे ‘बांघकाम कामगार कार्ड’ (Labour Card) चालू स्थितीत (Active) असणे गरजेचे आहे.
नोंदणीसाठी पात्रता
अर्ज करण्यापूर्वी तुम्ही खालील अटी पूर्ण करत आहात का ते तपासा:
-
अर्जदार कामगाराचे वय 18 ते 60 वर्षांच्या दरम्यान असावे.
-
मागील 12 महिन्यांत कामगाराने किमान 90 दिवस बांधकाम मजूर म्हणून काम केलेले असावे.
-
अर्जदार हा महाराष्ट्राचा रहिवासी असावा.
-
अर्जदार इतर कोणत्याही मंडळाचा (उदा. फॅक्टरी कामगार) सदस्य नसावा.
नाका कामगार नोंदणीसाठी आवश्यक कागदपत्रे
नोंदणी करण्यासाठी खालील कागदपत्रे स्कॅन करून तयार ठेवा. हे Documents list for naka kamgar अत्यंत महत्त्वाचे आहेत:
-
आधार कार्ड (Aadhaar Card): ओळख आणि पत्याचा पुरावा म्हणून.
-
90 दिवसांचे कामाचे प्रमाणपत्र (90 Days Working Certificate): हे सर्वात महत्त्वाचे आहे. हे तुम्ही कॉन्ट्रॅक्टर, ग्रामसेवक किंवा महानगरपालिकेकडून घेऊ शकता.
-
बँक पासबुक झेरॉक्स: राष्ट्रीयकृत बँकेचे खाते (स्वतःच्या नावावर).
-
पासपोर्ट साईज फोटो: 3 फोटो (सध्याचे).
-
रहिवासी पुरावा: रेशन कार्ड, लाईट बिल किंवा मतदार ओळखपत्र.
-
वयाचा पुरावा: शाळा सोडल्याचा दाखला किंवा जन्म प्रमाणपत्र.
-
स्वयंघोषणा पत्र (Self Declaration Form): हे अर्जासोबत मिळते.
नाका कामगार नोंदणी प्रक्रिया
आता घरबसल्या किंवा जवळच्या सेतू केंद्रातून तुम्ही mahabocw registration करू शकता. खालील पायऱ्या फॉलो करा:
Step 1: अधिकृत वेबसाईटला भेट द्या
सर्वात आधी महाराष्ट्र शासनाच्या mahabocw.in या अधिकृत वेबसाईटवर जा.
Step 2: ‘Workers’ पर्याय निवडा
वेबसाईटच्या मेनू बारमध्ये ‘Workers’ (कामगार) हा पर्याय दिसेल, त्यावर क्लिक करून ‘Worker Registration’ वर क्लिक करा.
Step 3: पात्रता तपासा
तुमची जन्मतारीख टाका आणि “मागील वर्षात 90 दिवस काम केले आहे का?” या पर्यायावर ‘होय’ (Yes) निवडा.
Step 4: फॉर्म भरा (Fill the Form)
तुमच्यासमोर Form-V उघडेल. यात तुमची वैयक्तिक माहिती, पत्ता, बँकेची माहिती आणि कौटुंबिक तपशील अचूक भरा.
Step 5: कागदपत्रे अपलोड करा
वर सांगितलेली सर्व कागदपत्रे (आधार कार्ड, 90 दिवसांचा दाखला, इ.) स्पष्ट दिसतील अशी अपलोड करा.
Step 6: फी भरा
नोंदणीसाठी नाममात्र फी (साधारणपणे ₹25 नोंदणी + ₹60 वार्षिक वर्गणी = ₹85) ऑनलाईन भरावी लागेल.
Step 7: पोचपावती घ्या (Acknowledgement)
अर्ज सबमिट केल्यानंतर तुम्हाला एक Application Number मिळेल. त्याची प्रिंट काढून ठेवा. काही दिवसांनी तुमचे कार्ड मंजूर झाले की तुम्हाला मेसेज येईल.
ऑफलाईन अर्ज कसा करावा?
जर तुम्हाला ऑनलाईन जमत नसेल, तर तुम्ही तुमच्या जिल्ह्यातील कामगार कल्याण मंडळ कार्यालयात (Labour Welfare Office) किंवा सेतू केंद्रात (CSC Center) जाऊन अर्ज भरू शकता. तिथे तुम्हाला फॉर्म भरून कागदपत्रांच्या झेरॉक्स प्रती जोडाव्या लागतील.
महत्वाचे: 90 दिवसांचे प्रमाणपत्र कोठून मिळवायचे?
हा प्रश्न अनेकांना पडतो. 90 days certificate format marathi साठी खालील अधिकाऱ्यांकडे संपर्क साधा:
-
तुम्ही ज्या बिल्डर/ठेकेदाराकडे काम करता, त्यांच्याकडून लेटरहेडवर सही-शिक्का घ्या.
-
गावाकडचे कामगार असाल तर ग्रामसेवक (Gramsevak) दाखला देऊ शकतात.
-
शहरी भागात वार्ड ऑफिसर किंवा नगरपालिका अधिकारी यांच्याकडून हा दाखला मिळवता येतो.
अर्जाची स्थिती कशी तपासावी?
तुमचा अर्ज मंजूर झाला की नाही हे पाहण्यासाठी:
-
mahabocw.in वर जा.
-
‘Construction Worker Online Renewal/Status’ वर क्लिक करा.
-
तुमचा आधार नंबर किंवा मोबाईल नंबर टाका.
-
तुम्हाला तुमच्या अर्जाचे स्टेटस लगेच समजेल.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
Q1. नाका कामगार नोंदणीसाठी शेवटची तारीख काय आहे? Ans: नोंदणी प्रक्रिया वर्षभर सुरू असते, पण योजनांचा लाभ घेण्यासाठी लवकरात लवकर नोंदणी करणे फायद्याचे आहे.
Q2. बांधकाम कामगार स्मार्ट कार्ड कसे डाउनलोड करायचे? Ans: एकदा नोंदणी मंजूर झाली की, तुम्ही पोर्टलवर लॉगिन करून तुमचे डिजिटल स्मार्ट कार्ड डाउनलोड करू शकता.
Q3. ‘पेटी योजना’ किंवा ‘भांडी संच’ कसा मिळेल? Ans: यासाठी तुमची नोंदणी जिवंत (Active Renewal) असणे आवश्यक आहे. त्यानंतर समाज कल्याण विभागामार्फत अर्ज करावा लागतो.
मित्रहो, नाका कामगार नोंदणी (Naka Kamgar Registration) ही केवळ एक प्रक्रिया नसून ती तुमच्या आणि तुमच्या कुटुंबाच्या सुरक्षित भविष्याची गुरुकिल्ली आहे. शासनाच्या योजनांचा पैसा हा तुमच्या हक्काचा आहे, तो वाया जाऊ देऊ नका. आजच आपली नोंदणी करा आणि इतरांनाही सांगा.
जर तुम्हाला नोंदणी करताना काही अडचण येत असेल, तर खाली Comment करून नक्की विचारा. आम्ही तुम्हाला मदत करू!